Rekordowa fala upałów w Europie Zachodniej w ostatnim tygodniu czerwca spowodowała gwałtowny wzrost cen energii elektrycznej i podniosła rachunki konsumentów we Francji i Niemczech łącznie o ponad 700 mln euro – wynika z nowej analizy organizacji klimatycznej 350.org, opublikowanej w poniedziałek. Ekstremalne temperatury już teraz odczuwalnie obciążają systemy energetyczne i budżety gospodarstw domowych na całym kontynencie.

Analiza 350.org, udostępniona najpierw serwisowi Euronews, porównuje tydzień szczytowych upałów (21–27 czerwca) z tygodniem odniesienia (14–20 czerwca) i wskazuje na znaczne dodatkowe koszty. W ciągu tego jednego tygodnia wydatki na energię elektryczną wzrosły o około 371 mln euro w Niemczech i około 360 mln euro we Francji, co łącznie stanowi ponad 700 mln euro dodatkowych kosztów.

Nagłe wzrosty cen były szczególnie dotkliwe wieczorami, gdy produkcja energii słonecznej spada, a zapotrzebowanie na chłodzenie pozostaje wysokie. Z analizy wynika, że w Niemczech hurtowe ceny energii wzrosły z około 86 euro/MWh w południe do 566 euro/MWh o godzinie 20:00.

Raporty branżowe wskazują na ekstremalne, lokalne skoki cen: serwis Montel News doniósł, że wieczorem 23 czerwca ceny w Belgii ponad dziesięciokrotnie przewyższyły średnią unijną cenę hurtową.

Wraz z nasileniem upałów rosło obciążenie sieci energetycznej. Powołując się na dane Eurelectric (przytaczane przez Yahoo Finance), odnotowano wzrost dziennego zużycia energii w Niemczech z 1267 GWh (11 czerwca) do 1396 GWh (25 czerwca), przy czym we Francji wzrost ten był jeszcze większy w ujęciu proporcjonalnym. Serwis Energy News Pro odnotował, że 24 czerwca ceny w Niemczech osiągnęły poziom 545 euro/MWh.

Skutki wykraczają poza sektor energetyczny. 28 czerwca Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) poinformowała, że od 21 czerwca w Europie liczba zgonów o ponad 1 300 przewyższyła oczekiwany średni poziom. Francuska krajowa agencja zdrowia publicznego zgłosiła około 1000 zgonów powiązanych z falą upałów.

Analizy naukowe wiążą tę anomalię ze zmianami klimatu: badanie przeprowadzone przez grupę World Weather Attribution i opublikowane w trakcie fali upałów wykazało, że zjawisko o takiej skali byłoby "praktycznie niemożliwe" bez zmian klimatu spowodowanych spalaniem paliw kopalnych. Sytuację związaną z rosnącymi kosztami energii pogarszają czynniki zewnętrzne: wysokie ceny ropy i gazu są napędzane przez trwający kryzys w Cieśninie Ormuz. W tym kontekście Andreas Zieber, dyrektor ds. strategii politycznej w 350.org, wezwał rządy do wprowadzenia stałego podatku od nadzwyczajnych zysków firm z sektora paliw kopalnych.

"Firmy z branży paliw kopalnych nadal czerpią zyski z kryzysów, do których same się przyczyniły" – stwierdził Zieber. "Rządy powinny na stałe opodatkować ich nadmiarowe zyski, a uzyskane w ten sposób środki przeznaczyć na ochronę obywateli przed skutkami upałów, wysokimi rachunkami i szokami energetycznymi".

Organizacja klimatyczna 350.org wskazała na precedens, jakim była unijna tymczasowa "składka solidarnościowa", wprowadzona po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 roku. Pozwoliła ona zgromadzić 28 mld euro, które w dużej mierze przeznaczono na wsparcie gospodarstw domowych najbardziej narażonych na trudną sytuację. Organizacja argumentuje, że podobne mechanizmy powinny stać się rozwiązaniami trwałymi, co pomogłoby łagodzić gospodarcze i humanitarne skutki przyszłych ekstremalnych zjawisk klimatycznych.